Maandag 18/10/2021

Voor u uitgelegdCoronavaccin

Nu derde prik bevestigd is in België: de belangrijkste vragen beantwoord

null Beeld EPA
Beeld EPA

De eerste Belgen zullen volgende maand al een derde dosis krijgen van het coronavaccin. Dat hebben de ministers van Volksgezondheid beslist. Voorlopig komen enkel mensen met een verzwakt immuunsysteem in aanmerking, maar dat betekent niet dat zo’n extra prik helemaal van de baan is voor andere risicopatiënten of voor bejaarden. Zorgt een derde prik voor (nog) meer bijwerkingen? Is het gevaarlijk om vaccinmerken door elkaar te gebruiken? En wat zijn de andere landen van plan? De belangrijkste vragen beantwoord.

Wie zal al zeker een derde prik kunnen krijgen?

De Interministeriële Conferentie Volksgezondheid heeft beslist dat voorlopig enkel mensen met een verminderde immuniteit in aanmerking komen. Omdat hun immuunsysteem verzwakt is, maken ze minder antistoffen aan na hun vaccinatie. Het nut van een derde prik is bij hen al wetenschappelijk bewezen. Concreet gaat het om patiënten met aangeboren afweerstoornissen, mensen die chronische nierdialyse krijgen, sommige HIV-patiënten en mensen met bloedkanker of andere kwaadaardige tumoren die in actieve behandeling zijn of waren in de voorbije jaren. Daarnaast zijn er de patiënten die een transplantatie hebben ondergaan en afweerremmende medicijnen moeten slikken zodat het nieuwe orgaan of de nieuwe stamcellen niet worden afgestoten. Ook mensen met ontstekingsziektes, zoals reumatoïde artritis, kunnen een derde prik halen. Deze laatsten gebruiken medicatie die hun immuunsysteem deels onderdrukt.

Om hoeveel mensen gaat het en wie zal hen selecteren?

“De selectie zal op dezelfde manier gebeuren als de selectie van risicopatiënten in het voorjaar”, zegt Gudrun Briat van de Taskforce Vaccinatie. “Het zijn de mutualiteiten en de huisartsen die de lijst zullen maken van wie in aanmerking komt voor een derde prik. In het totaal gaat het om 300.000 à 400.000 mensen. Extra vaccins moeten er voor deze derde prikken niet aangekocht worden: we hadden al ruim voldoende vaccins besteld voor de basisvaccinaties, en er worden daarenboven nog nieuwe leveringen verwacht.”

Waar zullen mensen met een verzwakt immuunsysteem hun vaccin krijgen en hoe worden ze uitgenodigd?

De uitnodigingen zullen automatisch verstuurd worden, per brief en eventueel ook per e-mail als dat laatste adres bekend is. In principe zullen de derde prikken gezet worden in de vaccinatiecentra. “In uitzonderlijke gevallen kan het ook in het ziekenhuis gebeuren”, voegt Briat toe. “Ik denk dan aan dialysepatiënten die sowieso regelmatig in het ziekenhuis zijn. Dan is het zinvol om hun vaccin meteen daar te geven.”

Voor de derde prikken zullen enkel Pfizer en Moderna gebruikt worden. Is dat geen probleem voor mensen die eerder een vaccin van een ander merk kregen?

Gudrun Briat: “Neen. Dat is voldoende aangetoond in landen die ons voorafgingen en waar nu al volop derde prikken worden gezet. De bescherming zal sowieso in alle gevallen optimaal zijn, van welk merk je eerste twee prikken ook waren.”

Zullen mensen na een derde prik meer last hebben van bijwerkingen dan na hun eerdere prik(ken)?

Neen. Alle vaccins geven weliswaar vaak milde nevenwerkingen, ook al zijn die tijdelijk. “Maar bij risicogroepen is er geen noemenswaardig verschil in nevenwerkingen na een extra dosis of boosterdosis”, schrijft het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg.

Het verschil tussen een extra dosis en een boosterdosis is het tijdstip waarop de derde prik gegeven wordt. Bij een booster is dit minimum zes maanden na de laatste dosis van de basisvaccinatie. Bij een extra dosis is dit binnen de zes maanden.

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

Waarom is er niet meteen beslist om ook andere risicopatiënten en bejaarden een derde vaccin te geven?

Het is intussen bewezen dat vaccins minder goed aanslaan bij hoogbejaarden. De kans dat je immuunsysteem minder goed werkt, wordt nu eenmaal groter naarmate je ouder wordt. Bovendien zijn de bejaarden in onze woonzorgcentra en bijhorende serviceflats als eersten gevaccineerd. Het zou met andere woorden best kunnen dat de vaccins al ‘uitgewerkt’ zijn bij hen. “Daarom zouden ze ook eerder in aanmerking kunnen komen voor een extra dosis of voor een boostervaccin”, zegt ook het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg. Maar er wordt meteen aan toegevoegd dat we daar best nog even mee wachten, tot de studies zijn afgerond over het nut van een derde prik bij deze mensen. De resultaten van deze studies, die onder andere in Belgische woonzorgcentra lopen, worden over enkele weken verwacht.

Met andere woorden: een derde vaccin voor andere risicogroepen en voor bejaarden kan wel, maar de Taskforce Vaccinatie wil dit enkel adviseren als daarvoor overtuigend wetenschappelijk bewijs voorhanden is. Voortschrijdend inzicht, zeg maar. “Het grote probleem is dat we nog steeds niet goed weten hoe we de bescherming tegen Covid-19 kunnen meten”, verduidelijkt Gudrun Briat. “Het aantal antistoffen kan je wel meten, maar onze immuniteit is veel meer dan dat. Bovendien, wat je vooral moet onderzoeken, is hoeveel mensen na een basisvaccinatie nog in het ziekenhuis terechtkomen of overlijden. Dat is men nu volop aan het bekijken.”

Zijn andere landen even voorzichtig als wij met het toedienen van een derde prik?

In Europa is er weinig eensgezindheid over het toedienen van een boostervaccin of een extra dosis, net omdat er nog onvoldoende wetenschappelijke studies zijn. Er zijn landen die het helemaal niet doen, zoals Nederland. De landen die het wel doen, zoals ons land, Duitsland, Malta en het Verenigd Koninkrijk, geven allemaal derde prikken aan mensen met verminderde immuniteit. Maar Malta voegt daar bijvoorbeeld alle inwoners van woonzorgcentra aan toe, terwijl in Duitsland onder andere ook de mensen die eerder ingeënt werden met AstraZeneca of Johnson & Johnson in aanmerking komen.

Waarom is het geven van een derde vaccinatie zo omstreden?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft eerder gevraagd om in de westerse landen geen extra vaccins of boostervaccins te zetten zolang er niet meer mensen in ontwikkelingslanden zijn ingeënt. Het probleem is namelijk dat we met het coronavirus pas echt klaar zullen zijn als het in de hele wereld onder controle is. En momenteel fungeren de ontwikkelingslanden, waar nog bijna niemand ingeënt is, gewoon als variantenfabriekjes.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234